Мерзім хабарлама алынған күннен кейінгі күннен бастап есептеледі
Банктер қазақстандықтардың мобильді аударымдары туралы деректерді салық органдарына бере бастады. Мемлекеттік кірістер комитеті (МКК) бақылау механизмінің қалай жұмыс істейтінін және тексерулердің кімдерге қатысты болатынын түсіндірді, деп хабарлайды Qaz365.kz.
Банк омбудсменінің баспасөз қызметі Қазақстанның екінші деңгейлі банктері 2026 жылдың бірінші тоқсанындағы азаматтардың мобильді аударымдары туралы ақпаратты салық органдарына 15 сәуірге дейін өткізуі тиіс екенін көрсетті.
«Бұйрыққа сәйкес, екінші деңгейлі банктерден (ЕДБ) ағымдағы жылдың бірінші тоқсанындағы деректер 15 сәуірден кешіктірілмей күтіледі. Банктер берген тізімге іліккен тұлғаларға камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған сәйкессіздіктер туралы хабарламалар жіберіледі», – деп хабарлады МКК.
Азаматтардың бұл құжатқа жауап беруі үшін тура 30 жұмыс күні болады. Мерзім хабарлама алынған күннен кейінгі күннен бастап есептеледі.
Салық қызметі тыныштандырып отыр: хабарламаның келуі әлі айыппұл деген сөз емес. Қазақстандықтардың жағдайды өз бетінше түзетуге мүмкіндігі бар. Егер сіз тауар немесе қызмет үшін ақшаны жеке картаңызға қабылдағаныңызбен келіссеңіз, ведомство бірнеше шешім жолын ұсынады:
«Келіскен жағдайда, салық төлеуші анықталған сәйкессіздіктер бойынша салық кезеңі үшін есептілікті тапсыру арқылы бұзушылықтарды жоюы тиіс», – деп мәлімдеді МКК.
Сондай-ақ, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар деректерді арнайы мобильді қосымшада көрсетіп немесе салықтар мен әлеуметтік төлемдерді төлей алады. Немесе Салық кодексінің талаптарына сәйкес келетін қолайлы салық режиміне ауысуға болады.
Қазақстандықтардың тағылған талаптармен келіспеуге де құқығы бар.
«Көрсетілген сәйкессіздіктермен келіспеген жағдайда, салық төлеуші елдің салық заңнамасын бұзуға әкеп соқпайтын себептер туралы түсініктеме ұсынады», – деп атап өтті МКК.
Дегенмен, комитет салық органдарының әрбір жағдайды егжей-тегжейлі зерттеуге құқығы бар екенін ескертті.
«Түсініктемеде көрсетілген себептердің растығын растау үшін немесе хабарлама белгіленген мерзімде орындалмаған жағдайда, салық органдары камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған сәйкессіздіктерге қатысты салықтық тексеру жүргізуге құқылы», – деп баса айтты ведомство.
Қаржы министрлігі 2025 жылғы 12 қарашада мобильді аударымдар бойынша жаңа критерийлер енгізді. Бұрын кәсіпкерлік қызмет белгісі ретінде қатарынан үш ай бойы әртүрлі адамдардан келген 100 аударым есептелетін.
Алайда, 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап қосымша лимит – 12 төменгі жалақы (ТЖ) енгізілді. Бұл салық органдары жеке тұлғаны келесі үш критерий бірдей сәйкес келгенде тексере алады дегенді білдіреді:
Аударымдар 100 және одан көп әртүрлі адамнан түссе;
Операциялар қатарынан үш ай бойы қайталанса;
Түскен ақшаның жалпы сомасы 12 еселенген төменгі жалақы мөлшерінен асса (1 020 000 теңге).
Қарапайым мысал: Егер 2026 жылдың қаңтарынан наурызына дейін адам жеке картасына жүйелі түрде – мысалы, тауар немесе қызмет үшін – ақша қабылдаса және үш ай ішінде:
Аударымдар 100-ден астам әртүрлі адамнан түссе;
Олардың жалпы сомасы белгіленген лимиттен асса; Салық органдары түсініктеме сұрап, бұл қызметтің кәсіпкерлік екенін тексереді.
Ескерту: Туыстар, достар, әріптестер арасындағы аударымдар, сондай-ақ бір жолғы және жүйелі емес түсімдер жаңа критерийге жатпайды.
Мемлекеттік кірістер комитеті атап өткендей, жаңа ережелердің мақсаты – іс жүзінде бизнеспен айналысатын, бірақ табысын жасырып, салық төлемейтін тұлғаларды көлеңкеден шығару.
Бұған дейін хабарланғандай, «дұрыс емес мобильді аударымдар» үшін қазақстандықтардың шоттары бұғатталуы мүмкін. Егер адам барлық критерийлерге ілініп, хабарлама алса, бірақ бір ай ішінде салық органына келмесе, онда 41-ші күні оның шоттары бұғатталуы мүмкін.