Алтын бағасы рекордтық деңгейге жетсе де елімізде алтын зергерлік бұйымдарға сұраныс азайған жоқ

2026 жылы алтынның бағасы рекордтық деңгейге жетті. Геосаяси шиеленістер мен жаһандық белгісіздік алтынды қайтадан ең сенімді активке айналдырды. Қазақстанда да баға өсті – бірақ зергерлік дүкендердегі тұтынушылар азайған жоқ.

Mысалы ӘWEQEY дүкендерінің витриналары жанында тұрақты тұтынушылар жоқ емес. Аслан Базарханов негізін қалап, басқаратын бес дүкеннен тұратын зергерлік желі Қазақстанның алтын зергерлік бұйымдар бөлшек саудасындағы ең танымал атаулардың бірі. Сонымен қатар бұл, көптеген өлшемдер бойынша, дәстүрлі экономикалық логикаға қайшы келетін бизнес.

Базарханов өз ісін он жылдан астам уақыт бойы қалыптастырды: Түркия, Ресей, Армения және Қазақстанда тәжірибе жинақтап, 2020 жылы Алматыда өз брендін негіздеді. Бүгінде ӘWEQEY бес ірі бөлшек сауда нүктесінде жұмыс істейді және Kaspi Bank арқылы нақты электрондық коммерция қатысуын орнатқан Қазақстандағы алғашқы алтын зергерлік бизнестердің бірі болды.

Біз онымен алтын бағасы, қазақ дәстүрі және бұл бизнесте шынымен табысқа жету үшін не қажет екені туралы сөйлестік.

Алтын бағасының өсуі тұтынушыларына қалай әсер ететінін сұрағанда, Базарханов ойланбай жауап береді.

“Қазақстанда алтын – бұл сәндік бұйым емес. Бұл – жеке басының белгісі. Қыз бала үйлену тойында алтын алған кезде, сол алтын отбасының тарихын сақтайды. Ешбір банк шоты мұны қайталай алмайды. Біздің халық мұны сезім арқылы түсінеді – және басқа нәрселер бағасызданған кезде алтынның құнын сақтайтынын да біледі.”

Ол Қазақстанның экономикалық тарихын контекст ретінде ұсынады. Кеңестік рубльдің құлдырауынан кейін және одан кейінгі валюталық дағдарыстардан кейін алтын зергерлік бұйымдар жай отбасылары ондаған жылдар бойы сенімді сақтай алатын жалғыз активтердің бірі болды. Бұл беделі ұрпақтан ұрпаққа жинақталып келеді.

Сонымен қатар, баға өскен кезде қарама-қайшы заңдылық та байқалады. “Адамдар алтынның бағасы өсіп жатқанын көргенде, көпшілігі күтпей қазір сатып алу керек деп ойлайды. Логика тұтыну тауарларының көпшілігінен кері бағытта жүреді”, – дейді ол.

Базархановтың ең маңызды шешімдерінің бірі – зергерлік сала алтынды онлайн сатуға болмайды деп скептицизм танытқан кезде ӘWEQEY сатылымдарын Kaspi Bank-тің электрондық коммерция платформасымен біріктіруі болды.

“Адамдар алтынды ұстап, салмағын сезінбей сата алмайсыз дейді. Бұл рас, алайда  басқа қалада тұратын тұтынушы сапалы бұйым үшін Алматыға дейін саяхат жасамауы керек. Оның телефоны бар, Kaspi бар. Тұрақты сапа арқылы сенім орнатсақ, оны онлайн арқылы таба аламыз.”

Барлық сатушылар бірдей алтынды сататын нарықта Базарханов дизайнның жалғыз тұрақты бәсекелік артықшылық екенін айтады.

Оның коллекциялары қазақ өрнек мұрасы мен Жібек жолының мәдени алмасуын негіз етеді, бірақ дәстүрлі нысандарды тура қайталамайды. Оның орнына ол трансформация процесін сипаттайды: тарихи мотивтің ырғағы мен символдық логикасын анықтай отырып, оны қазіргі заманғы визуалды тілге аударады.

“Қазақстандағы әрбір зергер алтын сатады. Жалғыз нақты айырмашылық – оны не үшін пайдаланасыз. Егер сіздің дизайныңыз түпнұсқалы және мәнді болса, сізде ешкімде жоқ нәрсе бар. Бизнес – осы.”

ӘWEQEY алтын, күміс және табиғи асыл тастардан жасалған шектеулі коллекциялар шығарады. Әрқайсысы тұтас көркемдік жоба ретінде ойластырылған, бұл Базархановтың айтуынша брендтің шығармашылық сәйкестігін де, әрбір бұйымның коллекциялық құнын да нығайтады.

Базарханов саладағы қиындықтар да мойындайды. Оның ойынша, бағаның тұрақсыздығы нарық қозғалысынан бұрын сатып алынған тауар қоры бар кезде нақты маржаға қысым жасайды. Кең нарықтағы жалған және дұрыс емес ұсынылған өнімдер заңды сатушыларға да зиян тигізетін беделге нұқсан келтіреді. Ал шебер мамандар даярлау жылдарды талап етеді, бұны қысқартуға болмайды.

“Біреу басқа жерде жалған алтын сатып алып алданса, ол бәріне сақ бола бастайды. Біз өзіміз жасамаған залалды жоюға күш жұмсаймыз. Бұл толық реттелмеген нарықта жұмыс істеудің бағасы.”

 

Базарханов дизайн сауаттылығы жоғарырақ және халықаралық ауқымы кеңірек қазақстандық сатып алушылардың жаңа буынын байқайды – бұл буын алтынды мәдени және қаржылық тіреу ретінде бұрынғыдай ұстанады.

“Бүгін алғашқы алтын бұйымын сатып алып жатқан жас әйел Instagram-мен өсті. Ол Парижден, Стамбулдан, Токиодан зергерлік бұйымдарды көрді. Енді ол қарапайым нәрсеге тоқтамайды. Сондықтан дизайн сұранысқа сәйкес болуы тиіс.”

Баға өссе де, алтынға деген сұраныс азаймайды. Мыңдаған жылдық дәстүр, отбасылық жады және қаржылық сезім – мұның бәрі бір металда тоғысады. Қазақстанда алтын – бұл тек инвестиция емес, ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келе жатқан сенім.