Каспий құбыр консорциумының инфрақұрылымына жасалған шабуылдар мұнай саласына ғана емес, Қазақстанның ішкі саяси күн тәртібіне де елеулі әсер етуі мүмкін. Бұл туралы мұнай-газ нарығының сарапшысы Олжас Байділдинов негізгі экспорттық бағытқа соққылардың ықтимал экономикалық салдарын түсіндіре отырып мәлімдеді, деп хабарлайды Qaz365.kz.
Оның айтуынша, егер елдің саяси басшылығына Каспий құбыр консорциумына жасалған шабуылдардың салдары жөнінде ахуал «қалыпты режимде» деген риторика емес, шынайы әрі салмақты талдау ұсынылған болса, кезектен тыс парламенттік сайлауды жеделдету мәселесі мүлде басқа қырынан көрінуі мүмкін.
«Егер болашақта КҚК инфрақұрылымына шабуыл жасалмайтыны туралы нақты әрі кепілдендірілген жауаптар алынбаса және жабық арналар арқылы Ресейдің арнайы қызметтерінен жедел ақпарат пен әрі қарайғы даму болжамдары келіп түскен болса, онда кезектен тыс сайлауға асығу мүлде басқа тұрғыда қабылдана бастайды», – деді Байділдинов.
Сарапшы Теңіз кен орнында мұнай өндіру көлемінің 50 пайызға қысқаруы ел бюджетіне ауыр соққы болатынын атап өтті. Оның бағалауынша, 2024 жылы шамамен 6,5 млрд доллар көлемінде түсім қамтамасыз еткен Қазақстандағы №1 салық төлеуші желтоқсан мен қаңтар айларында бюджет пен Ұлттық қорға аударымдарды айтарлықтай қысқартуы мүмкін.
«Бұл жағдай тек Теңізге ғана қатысты емес. Барлық мұнай өндіруші компаниялар қысымға ұшырайды. Соның салдарынан бюджет ахуалы мен теңге бағамы күрделене түсуі ықтимал. Егер салдар ұзақ мерзімді сипат алса, экономикаға тигізер соққы пандемия кезіндегіден де ауыр болуы мүмкін», – деп атап өтті ол.
Байділдинов Қазақстан заңнамасында әлеуметтік-экономикалық саладағы дағдарыстық жағдайларға әрекет етудің арнайы тетіктері бар екенін еске салды. Атап айтқанда, төтенше жағдай туралы заң салық, бюджет, банк, валюта салаларында ерекше режимдер енгізуге, сондай-ақ шешімдері міндетті болып саналатын Республикалық жедел штаб құруға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге сарапшы мұндай режимді енгізу мүмкіндігі ашық күйінде қалып отырғанын, себебі инфрақұрылым нысандары мен мұнай танкерлері Қазақстан аумағынан тыс жерде орналасқанын айтты.
«Соған қарамастан КҚК, Орынбор газ өңдеу зауыты және Орта Азия – Орталық газ құбырына ықтимал шабуыл әрекеттері елдегі экономикалық ахуалға елеулі әсер етуі мүмкін. Салық түсімдеріндегі уақытша кешеуілге байланысты бюджет мұнай өндірудің төмендеуін бірден сезінбеуі ықтимал, алайда бұл фактор кем дегенде жазғы сайлауға қарай өз ықпалын тигізуі мүмкін», – деп есептейді Байділдинов.
Оның пікірінше, мұндай жағдайда билік не шабуылдар жалғасады деген пессимистік сценарийге сүйеніп сайлауды жеделдетуі мүмкін, не керісінше жағдай тұрақтанғанға және халықаралық деңгейде келісімдерге қол жеткізілгенге дейін кейінге қалдыруы ықтимал.
«Мұндағы логика қарапайым. Не сайлау теріс экономикалық әсерлер толық көрініс таппай тұрғанда өткізіледі, не ахуал тұрақтанғанға дейін шегеріледі», – деп түйіндеді сарапшы.
